Zehra Kosova

1326'da (1910) Kavala'da doğan Zehra Kosova (Durmaz), 1924'te Yunanistan'la yapılan Ahali Mubadelesi Anlaşması çerçevesinde ailesiyle birlikte Tokat iline göç etti. 3 yil bu kentte ilkokula devam ettikten sonra, önce Samsun'a ardından akrabalarının ve ağabeyinin yerleşmiş bulunduğu İstanbul'a geldi. Anadolu'da başladığı tütün işçiliğine 1930'lu yılların başlarında İstanbul'da devam eden Kosova, işçilik yaşamıyla birlikte kendisini sınıf mücadelesinin içinde buldu. Daha Kavala'da iken ağabeyleri Kızıl Sendika hareketine katılmış olan Zehra Kosova işçilerin hak arama mücadelesinde öne çıktı ve 1933'te Türkiye Komunist Partisi'yle (TKP) ilişki kurdu. Haziran 1934'de KUTV'da (Doğu Halkları Komünist Üniversitesi) öğrenime gönderilen Zehra Kosova 1937 Nisan sonlarında Türkiye'ye geri döndü. Türkiye'de eşiyle birlikkte önce Samsun'da ve Bafra'da tütün işçileri arasında TKP'nin örgütlenme çalışmalarını yürüten Zehra Kosova daha sonra İstanbul'a döndü ve sendikal mucadeleyi yönlendiren öncü kadınlardan biri oldu. Kurucuları arasında bulunduğu Tütüncüler Sendikasi'nin yonetiminde gorev aldı. Eşi İskender Mustafa'nin uzun sureli askere alinmasinin ardindan kendisi de yoğun baskılara maruz kaldı. Eşinden ayrilan Zehra Kosova bir yandan kızını büyütüp, ekmeğini kazanırken, diğer yandan sinıf mucadelesinde kararlı yerini aldı. 1946 Türkiye Sosyalist Emekçi ve Köylü Partisi, 1951 TKP ve 1957 Vatan Partisi davalarıyla ilgili yoğun işkencelere gögüs gerdi, tutuklandı, yargılandı ve beraat etti. 1950'li yıllarla birlikte tütünculuğün giderek kaybolmaya yüz tutması üzerine tekstil-dokuma sektörüne geçti. Sigortalı ve sendikalı çalışma mücadelesinde öne çiktı. Tekstil işçilerinin örgutlenmesinde öncü bir yer tuttu. 1970 yılında SSK'dan emekli oldu. 1995 8 Mart'ında DİSK'in Kadın Emek Ödulü'ne değer görülen ilk ve tek işçi oldu. Anıları, "Ben İşçiyim" adıyla 1996'da yayımlandı. En yaşlı TKP'liydi Zehra KOSOVA'yı 18 Ağustos 2001 Cumartesi akşamı saat 20.30'da yitirdik. Cenazesi 21 Ağustos Sali günü ikindi namazından sonra Şişli Camii'nden alınarak, Zincirlikuyu mezarlığına defnedildi.